Nastołówce szkolnej to danie, obok jajek w sosie musztardowym, stało na podium znienawidzonych potraw. Owsianka, serwowana w szkole jako rzadka zupa mleczna z pływającymi w niej kilkoma płatkami owsianymi, wracała nietknięta przez dzieci.
Czytaj dalej
Raz, dwa, trzy – próba głosu! Nie obiecuję wielkich powrotów, bo i Wy nie możecie obiecać, że będziecie nadal czytać blogi.
Czytaj dalej
Ten wpis powstał w ramach współpracy barterowej z Thermomix. Miał być rolką, ale temat jest zbyt rozległy by sprowadzać go do krótkiego filmiku, więc zdecydowałam, że spiszę moje wrażenia na blogu.
Czytaj dalej
Kto by pomyślał, że będę zbierać się do tego wpisu blisko rok! Blogi pokrywa warstwa kurzu, ale jednak to chyba na nich nadal najłatwiej znaleźć jakiś przepis –
Czytaj dalej
Po pierwsze, bardzo chciałam podziękować Wam za odzew, jaki wywołał wcześniejszy post. Nie spodziewałam się takiego zaciekawienia i sympatii : ) Dla ścisłości pragnę dodać, że Vintage cooking to nie jest durszlakowa akcja, tylko cykl, który zamierzam prowadzić na blogu, ale jeżeli ktoś się skusi na przepisy, które będę prezentować i zechce się ze mną podzielić rezultatami, będzie mi niezmiernie miło. Niebawem ciąg dalszy.
***
Tymczasem nastał dziwny, humorzasty czerwiec, a z nim fale upałów, szalone ulewy, gwałtowne wichury, zmarznięte dłonie, zmoczone stopy, spalone plecy? I tak sobie myślę, że przeżyję te humory natury, upały przeplatane zimnem, deszcze wymieszane z wiatrem, bylebym pod ręką miała miseczkę truskawek.
Bo czerwiec to truskawki. Te pierwsze, hiszpańskie ? pachnące i niemal bez smaku (ale zawsze to t r u s k a w k i! ) i kolejne, najpierw nieśmiało kupowane na gramy, a potem już na kobiałki.
Pół kilograma dziennie to dawka, która daje mi szczęście.
porcja kruchego słodkiego ciasta wg tego przepisu ok. 250 g truskawek
na creme patissiere: (4 żółtka 150 g cukru (wg mnie trochę za dużo) 1 i 1/4 szklanka śmietanki kremówki 1/2laski wanilii, przeciętej wzdłuż na pół i wyskrobanej)
albo
creme patissiere wg przepisu M. Roux
1/2 opakowania czerwonej galaretki, przygotowanej zgodnie z instrukcją na opakowaniu (opcjonalnie)
Ciasto piekę według tego przepisu.
W międzyczasie żółtka i cukier ubijam na parz, aż będą gęste i puszyste (wg mnie można je ubić normalnie, nie na parze, a dopiero potem przenieść miskę na garnek z gotującą się wodą). Śmietankę z wanilią zagotowuję. Zdejmuję ją z ognia i nie przerywając ubijania wlewam do ukręconych żółtek. Gotuję na parze cały czas mieszając, a gdy krem zgęstnieje i będzie się ?trzymał? łyżki ( u mnie trwało to b. długo, ponad kwadrans), zdejmuję krem z ognia. Odstawiam do ostygnięcia.
albo
przygotowuję creme patissiere wg M.Roux (ten krem robi się szybciej, ponadto mamy 100% pewność, że się zetnie, w odróżnieniu od kremu z przepisu Neli).
Upieczony i ostudzony spód tarty wykładam creme patissiere, na kremie układam warstwę przekrojonych na pół truskawek (przecięciem do góry, by nie puściły soku do kremu). Ewentualnie wylewam na wierzch przygotowaną, ostudzoną galaretkę.
Tartę podaję schłodzoną.
Polecam więc Wam przygotowanie creme patissiere wg podlinkowanego przepisu, jednak pozostawiam też oryginalną wersję kremu (to ta pisana kursywą).
1. Przepis na creme patissere zaczerpnęłam z ?Kuchni Neli? A. Rubinstein. Autorka polecała go również w towarzystwie truskawek na kruchym spodzie. Niestety miałam problemy ze ścięciem się kremu i musiałam go bardzo długo mieszać, aby zgęstniał, w związku z czym w najbliższym czasie wypróbuję inne przepisy na ten krem i porównam z recepturą Neli (chociaż jestem świadoma faktu, że wina leży pewnie po mojej stronie).
2. Jeśli musicie przygotować tartę wcześniej, polecam Wam wylać na truskawki cienką warstwę galaretki, ponieważ ona ?utrzyma? ciasto i zachowa świeżość truskawek, zapobiegając puszczaniu przez nie soku.
3. Tarta baaaaardzo nam smakowała. Kruchy, maślany spód, warstwa mocno waniliowego, delikatnego kremu i świeże truskawki, czegóż więcej chcieć od życia?
PS Aha, zapomniałam o 10 tym zdjęciu z komputera, zostałam zaproszona do zabawy przez 2 osoby – Cukrową Wróżkę i Zieleninę, więc czuję się zobowiązana ; ) Poniżej 10 zdjecie z mego komputera, z wakacji w Chorwacji 2 lata temu. Jestem w ulubionej różowej sukience w trupie czachy 😉 Zdjęcie okroiłam, ponieważ obok mnie znajdowały się inne osoby, których wizerunku nie chcę publikować.
*Lubię książki kucharskie z czasów PRL-u za ich minimalizm, papier kiepskiej jakości i styl, w jakim są pisane.
Lubię ich wszechstronność i niezmiennie zadziwia mnie fakt, że ktoś wpadł na pomysł, by napisać książeczkę prezentującą wyłącznie dania z truskawek, mleka czy ziemniaków.
Lubię, gdy między wersami rysuje mi się obraz rzeczywistości sprzed kilkudziesięciu lat, kiedy to niewiele osób wiedziało, co to grill, tylko szczęśliwcy próbowali pizzy, a wtajemniczeni słyszeli o magicznej przyprawie zza siedmiu mórz i siedmiu rzek zwaną „curry”. Obok ciekawostek zza żelaznej kurtyny, z książek kucharskich z okresu PRL-u wyłania się także szarość dnia powszedniego, pustki w sklepach i kilometrowe kolejki.
Podziwiam fantazję, która pozwalała na robienie soku pomarańczowego z marchwi czy fałszywych móżdżków z drożdży.
Podziwiam również umiejętność utylizacji każdego produktu żywnościowego, jaki pojawił się w kuchni ? z obierek po jabłkach można było przecież zrobić owocową herbatę, skórki pomarańczy (jak się trafiły) się kandyzowało, a kawałek czerstwej bułki przeistaczał się w bułkę tartą.
Wśród autorów książek kulinarnych z tamtego czasu mam swoich ulubieńców, jest to ciekawy nowinek kulinarnych Jan Kalkowski i propagująca zdrowe odżywianie Irena Gumowska. Obydwoje byli pasjonatami, a ich książki po dziś dzień stanowią dla mnie ogromne źródło inspiracji.
Obok wielu książek z tamtych czasów, na mojej półce stoi również kilka pozycji przedwojennych bożyszczy kulinarnych: obok książki Lucyny Ćwierczakiewiczowej leżą jeszcze tomiska autorstwa Marii Ochorowicz-Monatowej i Marii Disslowej. Lektura tych książek to wejście w inny świat. Tu elementem ?wyposażenia? kuchennego jest co najmniej jedna służąca, w przepisach przewijają się dziesiątki jajek, kapary, trufle, parmezan i egzotyczne nawet jak na dzisiejsze czasy składniki takie jak np. gorzkie migdały. Dopiero po przeczytaniu tych pozycji uświadomiłam sobie, jakiego spustoszenia w polskich kuchniach i podniebieniach dokonał komunizm, jak bardzo zubożyła się narodowa kuchnia. Przedwojenne receptury zaczynają się zazwyczaj tak: ?weź kopę jajek??, natomiast receptury z czasów PRL-u mają taki początek ?jeżeli uda ci się zdobyć??.
Ostatnia pozycja w moim retro-zbiorze to wycinki ze starych gazet, kartki napisane w pracy przez koleżankę i stare zeszyty z przepisami. Niedawno trafił w moje ręce zeszyt z recepturami z 1945 r., pełen uroczych przepisów nabazgranych tępym ołówkiem.
Ale zaraz, zaraz? Dlaczego o tym wszystkim piszę? Ano dlatego, że po niemal dwóch latach od zrodzeni się pomysłu w mej głowie, przeistaczam myśli w czyny i zaczynam cykl VINTAGE COOKING.
W tym cyklu będę odgrzewać stare przepisy, zarówno te z przedwojennych książek, te późniejsze – do 1989 r., jak i te wycięte z Pani i Życia, znalezione w starym zeszycie cioci Lidzi czy odkopane w innych okolicznościach. Czasem będę prezentować przepis w niezmienionej formie, czasem pojawi się tu wersja vintage wraz z wersją skrojoną na XXI wiek.
Chcę pokazać, że nasza kulinarna przeszłość jest godna uwagi, a na pozór nieciekawe książki mogą w sobie kryć mnóstwo ciekawostek.
Jeżeli chcielibyście podzielić się dawnymi recepturami, wycinkami ze starych gazet, kulinarnymi opowieściami „z myszką” czy w inny sposób wzbogacić dział VINTAGE COOKING, piszcie na adres: wlodarczyk.ania@gmail.com . Będę zachwycona, jeżeli mnie wspomożecie!
***
To zaczynamy.
Dziś będzie o bałtarzanie, który ? jak się zapewne domyślacie ? to nic innego jak nasz poczciwy bakłażan. Poniższa receptura pochodzi z ?Uniwersalnej książki kucharskiej? Marii Ochorowicz-Monatowej, wydanej ok. 1926 r. (książka nie posiada daty wydania). Przepis jest prosty i pyszny, nie wymaga żadnego podrasowywania i w takim samym stopniu zadowoli smakosza XXI wieku, jak i tego sprzed wieku. Zmieniłam jednak metodę przyrządzania bakłażanów, przyśpieszając nieco cały proces.
Zobaczcie sami (poniżej oryginalny przepis):
?BAŁTARZANY A?LA PROVENCALE
Obrać kilkanaście bałtarzanów, skroić im czubki, wydrążyć mięso w środku i ugotować je w słonej wodzie. Usiekać drobno kilka szalotek lub jedną cebulę wraz z wybranem mięsem z bał tarzanów i udusić na oliwie (można na maśle), dodać dwie łyżki tartej bułki, łyżkę siekanej pietruszki i kopru, trochę pieprzu i soli i zasmażyć razem, a zdjąwszy z ognia gdy masa przestygnie wbić dwa żółtka, a nałożywszy tym farszem bałtarzan, przykryć ściętemi czubkami, ułożyć na patelni jeden obok drugiego, obsypać tartą bułką, podlać oliwą i wstawić na ruszcie do gorącego pieca na pół godziny.?
czyli
BAKŁAŻANY NA SPOSÓB PROWANSALSKI
1 duży bakłażan
2 łyżeczki bułki tartej (opcjonalnie)
po 1 łyżeczce posiekanego koperku i pietruszki
1 mała cebula
1 małe jajko
3 łyżeczki oliwy (można dać więcej)
sól i pieprz do smaku
Bakłażana przekrawam na pół. Wydrążam zeń miąższ, pozostawiając ściankę grubości ok. 1 cm. Połówki bakłażana blanszuję (albo wkładam do mikrofali na ok. 40 sekund), zaś miąższ podsmażam na patelni.
Gdy miąższ już zmięknie, dodaję na patelnię posiekaną cebulkę i podsmażam, aż cebula stanie się szklista. Przekładam zawartość patelni do miski. Gdy wystygnie, mieszam ją z ziołami, bułką tartą, pieprzem i ewent. solą. Wbijam jajko, mieszam masę. Nadziewam nią bakłażany, które piekę w 180 st. C. do miękkości, tj. ok. 30 minut. Upieczone bakłażany posypuję koperkiem i pietruszką.
Uwagi:
1.Potrawa mocno niefotogeniczna, za to wielce pyszna. Oszczędzę Wam nieudanych zdjęć całości, aby Was nie zrazić do tego przepisu, bo danie jest naprawdę super.
2. Zapytana przez Tomasza, czym nafaszerowany jest tenże bakłażan, odrzekłam, że bakłażanem i w zasadzie powiedziałam prawdę, ponieważ poza miąższem z bakłażana jest tu w zasadzie tylko cebula i trochę zieleniny. Ale wierzcie mi, taka prostota ma sens.
3. Cytat na jednym ze zdjęć pochodzi z w/w książki. Na zdjęciach rzecz jasna jest omawiana ksiązka.
* banerek robiony jeszcze w letniej aurze, stąd różnice świetle na zdjęciach;
z 300 gatunkami ptaków, ze storczykiem kruszczykiem bladoczerwonym*, ze smażalnią ryb z przemiłym właścicielem, rozłożystą plażą otuloną wydmami oraz wąską ścieżką przecinającą Wisłę i Jezioro Ptasi Raj (z Morzem Bałtyckim w tle).
Na Wyspie Sobieszewskiej, bo o niej mowa, spędziliśmy z Tomaszem pół dnia, co tylko zaostrzyło mój apetyt na więcej. Ptaki śpiewały, słońce grzało jak szalone, a my przedzieraliśmy się na Mierzeję Messyńską, na której zrobiliśmy sobie mały piknik z kupnymi ciastkami i gruszką w roli głównej**.
Po koniec wędrówki zawitaliśmy do centrum Sobieszewa, gdzie obok śmierdzącego frytkami snack-baru z hałasującymi fliperami znajdowała się niepozorna smażalnia ryb. Widząc nasze niezdecydowanie, właściciel polecił nam kilka świeżo złowionych gatunków. I choć bardzo sceptycznie podchodzę do informacji o ?świeżych rybkach?, tym razem skusiłam się na polecaną mi belonę (w dużej mierze dlatego, że po raz pierwszy słyszałam o tej rybie).
Na stół wjechała podłużna ryba o białym delikatnym mięsie i? niebieskich ościach. Moje obawy, że ryba jest bliską koleżanką radioaktywnej pangi rozwiał właściciel smażalni, który wyjaśnił, że belona ma niebieskie ości i to nie jest żaden handlowy trik, a cecha tego gatunku i że przypływa ona do Bałtyku z Oceanu Atlantyckiego tylko na 2 miesiące w roku, na tarło i że oprócz niebieskich ości ma jeszcze ciekawy wygląd. W tym momencie pojawił się pracownik smażalni i pokazał mi rzeczoną belonę: podłużną rybę z długim ?dziobem? z drobnymi i ostrymi zębami***.
Ze smażalni wyszliśmy bogatsi o wiedzę na temat belony i 10 wędzonych śledzi (dwa dostaliśmy gratis).
Po powrocie, zajadając pachnące crumble z błękitnego naczynia, oglądaliśmy zdjęcia z błękitnej wyprawy.
(składniki na ok. 5 porcji)
na kruszonkę: 85 g mąki 85 g uprażonych na patelni orzechów włoskich (można również użyć orzechów laskowych) 45 g błyskawicznych płatków owsianych 50 g cukru szczypta soli 60 g roztopionego masła
na owoce: 1 łyżeczka mąki ziemniaczanej 50 g cukru 250 g truskawek 350 g rabarbaru
W misce mieszam mąkę, lekko posiekane orzechy, płatki owsiane, sól, cukier, po czym wlewam roztopione masło i dłońmi mieszam składniki aż do ich połączenia. Chowam ciasto do lodówki.
Truskawki kroję na połówki, rabarbar kroję na ok. 2-3 cm cząstki. Owoce zasypuję 3 łyżkami cukru i odstawiam do momentu aż puszczą sok.
Następnie odcedzam sok (robię z niego kompot), zaś owoce mieszam z cukrem i mąką ziemniaczaną, przekładam do żaroodpornego naczynia. Owoce posypuję schłodzoną kruszonką (kruszonka powinna być w formie większych lub mniejszych grudek), tak aby tworzyła ona jednolitą warstwę.
Crumble piekę 35-40 minut w 190 st. C.
Uwagi:
1.Przepis na crumble pochodzi z blogu 101 Cookbooks, powyżej lekko zmodyfikowana przeze mnie wersja. To, co wyróżnia to crumble spośród setek wypieków tego rodzajów, to dodatek orzechów i płatków owsianych, które czynią go zdrowszym i bardziej chrupiącym.
2. Rabarbar i truskawki pod złocistą chrupiącą kuszonką, czyż może być coś lepszego na deser w majowe popołudnie? Podczas pieczenia owoce pokrywają się lepkim sosem, którego rubinowe języczki po bokach przebijają się przez warstwę kruszonki. Jako że wcześniej lekko odsączyłam owoce, kruszonka nie zapadała się i tworzyła ładną, rumianą skorupkę.
Całość warta grzechu.
